Pierszi na Miesądzu

Profesór Roni Kikino òpiarł łokce ò nisczi kònferencyjny stół i wëproscył krzebt pòdnôszającë pësëczk. Nie czerowôł sã za ùwôgama dochtorów, jaczi òstrzégają, że tegò ôrtu stołë, slédnym czasã módné, nie są zdrowé dlô krzélów szurów, chòc gwës wigódno tedë gestikùlowac przédnyma pajama. Za nim pòd logo Mikańsczi Kòsmiczny Agencje béł cytat “Sztërë szlachë pótów na miesądzu to sztãpel z przepùstką do nieskùńczonoscë”. Ùczałi ùprawił lëtewkã ze skórë môłpë i zrobił ùrzasną mùniã, z jaczi znają gò jegò sztudérze – przestôł krącëc nosã na dłëgszi sztërk. Z szerok òdemkłima òczama wëzdrzôł jakbë ùmarł. Gazétnicë zéńdzony na kònferencje żdelë za pòcwierdzenim pludrów, jaczé òd dwùch dniów krążą pò całim swiece, nawet w mediach nieżëczny Mikańsczémù Césarstwù Zrzeszë Kirejańsczich Repùblików. Roni, wiedno nerwés na niepilëjącëch czasu żdôł aż zédżer pòkôże gòdzënã zaczãcô kònferencje. Klepôł pôlcama w stół, a szurë zéńdzoné w zale wiercëłë sã na leżach chcącë jakno pierszé ògłosëc swiatu nôwikszą sensacjã w historie planétë. Profesór Roni béł znóny z òstrégò jãzëka i temù téż rôd béł cytowóny.

-Za mną wa widzyta słowa, jaczé Kuri Papati rzekł pò zrobienim swòjëch pierszich kroków na Strzébrznym Globie. – zaczął profesór – W niécałą dekkã (cykel dzesãc dniów) te słowa wlazłë do kanonu rzeklënów, pòpkùlturë, są ùżiwóné w jinëch jãzëkach, nawet zôpadnokirejańsczim. Prôwda je takô, że chtos ju rëchli na miesądzu rzekł jaczés tandetné słowa, chtërne pózni bëłë pòwtórziwóné przez jegò rasã. Jo, na miesądzu chtos béł przed nama!

Aparatë łapiącé òbrôz i cknienié rozknypsnãłë sã ùtrwaliwającë òbrazë gwësny mùnie ùczałégò MKA i atmòsférã na zalë.

-Më mómë nalazłé cos co wëzdrzi za pòjazdã ë farwny sztof. Terô wa ùzdrzita jakno pierszi pò robòtnikach Agencje òdjimk òbiektu.

Na ékranie zniknął mërk jinstitucje, a pòjawił sã ôbrôzk sztila wbitégò do biôłi wiéchrzëznë globù z nacygniãtim sztofã w biôło-czerwòné sztrépë ë mòdri plac z biôłima gwiôzdama. Jeden z gazétników wëzwëskôł sztót cëszë i spitôł:

-Mòżemë tedë rzec, że mómë òdkrëté jinteligeńtné żëcé na miesądzu?

-A mòże cywilizacjô z jiny planétë? – chtos dodôł. Roni zaczął jintensywno mùmlac, cobë ùcëszëc zéńdzonëch.

-Na dzysô jesz je za wczas, cobë jednoznaczno scwierdzëc cos na gwës. – òdpòwiedzôł, le nie bëło w jegò głosu pòkòrë rzetelnégò ùczałégò – Ale jô móm teòriã. To co më widzymë, to są nôrzãdła. Mùszi klôr scwierdzëc, do jaczich rãków i nogów òne pasëją. – zaczął pòkazywac slajdë – Hewò sprzãt, jaczi służił do ùderziwaniô, mòże wbijaniô wiążącëch elemeńtów. A tu cos jak bótë, analiza wëkazywô, że prawdopòdobno dlô tilnëch pótów, jaczé ùtrzëmiwają całé cało dwa razë wikszé jak aktualnô strzédnô wiôlgòsc szura w Mikańsczim Césarstwie. Hewò tak wëzdrzi nen pòjôzd, abò téż dzél pòjazdu, jaczi òstôł, wërzucywającë załogã w kòsmòs. Më znajemë rozmiarë nogów dzãka drôbce. 

Ùczãstnicë zéńdzeniô bëlë tak wsłëchóny w sensacyjną przemòwã, że ledwie dozdrzelë przecëskającégò sã starëszka z baro rzôdczim brunym fùtrã wëstôwającym spòd niedopiãti szatë. Jegò bëtnosc zmerkôł równak Roni i teatralno òbrôcôł òczama – takô reakcjô pòtka sã ze zgardlëwim zatrzëmanim mùmlaniô przez stôrégò szura, co miało parodiowac zachòwanié ùczałégò.

-To òdkrëcé – cygnął dali prowadzący kònferencjã – dôwô nama czësto nowi wid na naszã historiã. Analiza wstãpno wskazywô, a jô jem przekònóny, że taczi mdze téż kùńcowi efekt – że pierszi stopã na miesądzu pòstawił… człowiek!

Pò czile sekùńdach stamiałi cëszë zaczãło sã piszczenié, w jazgòce czãżkò bëło rozróżniwac ùwôdżi, pëtania i procëmstawienia.

-Jo, ten sóm człowiek, co dzysô je nôdzywniészim naczélnym ze wszëtczich. Jakùż to je, że òn wnet ni mô włosów? Że tak czãżkò mù sã nalézc w nôtërnym strzodowiszczu, ale w naszich chòwach radzy so dobrze w kògnitiwnëch testach? Mòja teòriô je takô – człowiek przódë béł jinteligeńtną jistwą i twòrził na naszi planéce cywilizacjã!

-Jak to je mòżlëwé, że òn stwòrził cywilizacjã, jak më ni mómë niżódnëch archeòlogicznëch dokazów? Czemù tam òstawił pò se szlach, a tu wszëtkò zdżinãło? – chtos spitôł jikającë sã.

-Tuwò jegò dokazë jinteligencje są zeżarté przez dërdzã, robôczi i jiné żëwé jistwë. Na miesądzu to sã nie starzeje.

-Tedë to znaczi, że më nie jesmë jedurnym jinteligeńtnym ôrtã żëcô z Zemi… – wnioskòwôł młodi repòrtéra, jaczi sedzôł tu ju gòdzënã przed pòtkanim. Starëszk z wëpôdającym fùtrã zgardlëwie wzdichnął. Timczasã Roni gôdôł dali:

-Më jesmë zwëczajné zwierzãta, – scwierdzył krótkò – co miałë to szczescé, że naszé genë pòzwòliwają nama pòznawac i miec lepszą òbrechònkòwą mòc mùsków. I terô jô rzekã nôwôżniészé…

-Jo, że mòże ti lëdze nama delë cywilizacjã! – jironiczno krziknął starëszk.

-Nié Gojgi. Jô wiém, że jak sã ni mô argùmeńtów tej mòże sã leno òbrażac – pòwiedzôł Roni. -Ale òbrôżanim sã na faktë më jich nie zmienimë. A faktë są taczé, że człowiek miôł wiôldżi ùdzél w rozwiniãcym naszi cywilizacje, chòc nié tak, jak të mëszlisz. 

Do zalë wkarowôł pòspiéwnyma krokama młodi, eleganckò òblekłi knôp. Baro szëkòwnyma rëchama przeniósł sã na wòlną leżã tak, cobë nie zasłonic nikòmù widokù stołu, przë jaczim sedzy profesór Kikino. Ten sã ùsmiechnął i głosno skòméńtérowôł:

-Jaczi òjc taczi syn. Witómë drëdżégò spóznionégò. 

-Fliger wëlądowôł z òpóznienim, jô przeprôszóm za spóznienié – speszony òdpòwiedzôł młodzónk z plakétką na òpasce za ùszama z nôdpisã Mikojti.

-Co do człowieków to jich ùdzél je stolëmny. – cygnął dali gòspòdôrz zéńdzeniô -Zaczãło sã òd tegò, że człowiek béł naszim procëmnikã. Wiele tësący lat nazôd naji przódkòwie bëlë wiele mniészi. Człowiek za to mógł miec nawet do dwùch métrów, to je dwa razë wikszi jak më dzysô. W tëch tam czasach naszi primitiwny praòjcowie nie dorôstelë jima do kòstków, to je gnôtów, jaczé mają na tilnëch pùtach, dzes tu – pòkôzôł na òdpòwiednik tegò placu na swòji dłoni. Jich dzejania rozwijałë w pòsobnëch pòkòleniach szurzi môg. Zabijóny na rozmajité métle praszur mùszôł nalézc metodë òbronë, a nicht nie wëmôgôł taczi òbronë jak jinteligeńtny i zmienny człowiek. Nie je téż wëkluczoné, że nasza jinteligencjô to je efekt geneticznëch mòdifikacjów, jaczé człowiekòwie robilë w swòjëch labòratoriach.

-To je jakôs absurdalnô teòriô! – pòjawił sã pisk z tëłu zalë.

-Absurdalnô? Czemù? – spitôł Roni i ùsmiechnął sã czikrëjącë pò zalë.

-To je elemeńt propagańdë, jakô mô pòkazac, że më nie jesmë òsoblëwô rasa, – rzekł starëszk – szkòda słëchac taczich kòmpleksów ùczałégò srelë.

-Szkòda słëchac stôrégò strëcha, jaczi nie rozmieje argùmeńtów złożëc – krziknął profesór Kikino.

-Më zbùdowelë cywilizacjã na ti planéce! – rikôł Gojgi. Jegò syn òdwrôcôł pësk, czej jegò òjc sã sztridowôł z młodim profesorã.

-Pòzwólta, że jô przeńdã do dalszégò dzéla mòjëch teòriów, jaczé ju niedługò mdą pòwszédną wiédzą. – ùcął wëmianã krzików Roni. – Më człowiekóm zawdzãcziwómë rozwij cywilizacje. 

-To je ale głëpòta wierzëc w to, że zwierzãta z cyrkùsu nama dałë sã rozwinąc.

-Te zwierzãta bëłë na miesądzu tedë, czej twój praprzódk żarł néżczi z jich stołu! – riknął i zôs zaczął spòkójni gadac -Më so mòżemë wëòbrazëc jak naji praòjcowie w jaskiniach twòrzëlë primitiwné nôrzãdła, że wierzëlë w jaczés ùtwórczé mòce, a tak pò prôwdze na ten métel wërôżelë wdzãcznosc swòjim ùtwórcóm, jaczi jich pòprzédzelë na tim globie. Më jesmë zwëczajné zwierzãta, przódë zniewòloné, nikwioné jakno niepòtrzébny, smierdzący szkòdnik i òd tegò czasu nick sã nie zmieniło. Më nikwimë tã planétã i żëcé na ni, mómë zniewòloné człowieka, a do tegò żałosno próbùjemë ùdokaznic, że naszé tuwò bëcé to je cos wicy jak żercé i pënkòwanié.

-Jô móm pëtanié. – zwrócył sã Mikojti – Jeżlë człowiek béł tak jinteligeńtny, to jakùż òn mógł zlézc do randżi mądri môłpë bez włosów?

-Jaczi òjc taczi syn – pòwtórził scwierdzenié Roni -Wiedno wątpią we faktë.

-Jô sã pitóm, bò chcã wiédzã rozwijac, je to lëchò? – spòkójno spitôł Mikojti.

-Faktë są taczé, że geneticzné szlachë wëższi jinteligencje zaczãłë zanikac mni wicy w tim czasu, w jaczim dobëlë strzébrzny glob, z wiôlgą òstróżnoscą më mòżemë taczé scwierdzenié wërazëc. Mòże to bëła wòjna, jakô wënikwiła jich cywilizacjã…

-Jeżlë bë ta wòjna nie wëbiła wszëtczich, a nie wëbiła wasta profesorze, tedë jich néżka bë trzima pamiãc ò dôwny cywilizacje i bëła w sztãdze jã òdbùdowac, a na terô nie ùdało sã wëzwòlëc jintelektualnégò pòtencjału tëch zwierzãtów.

-Tedë co, wątpisz, jak twój nawiedzony tatk w to, co widzymë na òdjimkach z miesądza?

-Proszã nie gadac za mie – nerwòwò òdpòwiedzôł młodi szur – Jô sã nie zgôdzóm z òjcã i jegò procëmstôwianim sã faktóm. To, jaczé są faktë, nie determinëje równak tegò, co më z nima mómë zrobic. Wë gôdôce, że më jesmë zwëczajné zwierzãta i to je prôwda. Ale atak na dërżéń naszi bùchë do niczegò nie prowadzy. Prôwda, mòże më sztamùjemë z labòratorium, mòże jesmë jaką geneticzną zmiłką, a mòże prosto efektã dobëcô w geneticzny loterie. Ale jesmë szurë – bùsznô cywilizacjô, jakô przekroczëła próg kòsmòsu i je na drodze do rozwiju.

-Plestanié. Më dali sedzymë w jómach, le klimatizowónëch. Bò tim są naszé chëczë. Dali jesmë szkòdnicë.

-Ale më czëjemë, jesmë wrażlëwi, jesmë w sztãdze z nôdzeją zdrzec w przódk.

-A kùrë są w sztãdze néżkã skrzidłów pòkazac. – òdpòwiedzôł profesór i wszëtcë sã namëszliwelë nad pùentą. Ta sã pòjawia pò sztërkù – Ale nie pòlecą, bò to leno geneticznô zmiłka, abò pòòstałosc pò dôwnëch czasach.

Młodi szur wstôł na dwie pùtë i zaczął gestikùlowac przë dalszim gôdanim:

-Nié wòjna bëła przëczëną ùpôdkù cywilizacje człowieka. Òn dobéł miesądz, to je prôwda. Ale w tim czasu, czej szedł do przódkù i òdkriwôł prôwdã ò swiece i ò se, zaczął jã téż òceniwac. Mianowôł sã sãdzą. Baro samòkriticznym. Pòznôł nieczësté zdroje swòjëch zachòwaniów. Pòznôł swòje pòchôdanié i kréwnosc z jinyma zwierzãtama. Zrozmiôł. I pò tim ùpôdł. Nié przez wòjnã, chërã, czë wëpiarcé przez szurë. Ùpôdł pòd swòjim czãżarã, czãżarã jistnieniô, jaczé zagłësziwôł materialnym dobrobëtã. Gardzył mądroscą, nie chcôł rozwijac swòji przińdnoscë, a jegò jintelekt sã nikwił, bò nie béł ùznôwóny za wôrtnotã. Z kòżdim pòkòlenim jich kògnitiwny trim béł wiedno miészi. Aż sã stelë gòłima môłpama.

-Jô nie wiém, czë móm cebie terô notã pòstawic, czë co? – spitôł ze zgardą Roni Kikino – Môsz prôwdã, ùpôdł, a terô më jidzemë jegò szlachã.

-Jidzemë jegò szlachã przez taczich jak wë. To wë sejece wątplëwòsc w naszé serca! To przez was mùszimë dali wierzëc taczim jak mój òjc, bò lepi òdrzucëc faktë, jak przëjimnąc je razã z trëcëzną waszich òbtaksowaniów.

-Żëcé to je żercé, spanié i granié i jô to móm na ùczałi métel ùdokaznioné!

-Żëcé to je to, co më robimë, a nié wizualizacjô naszi gwôsny małoscë!

-Żëcé to je gówno!

Niejedny gazétnicë zajãlë sã pisanim relacje z òdkrëców, jiny pòdchwëcëlë nen sztrid i nerwòwò gò dokùmeńtowelë.

-Żëcé… – Mikojti czãżkò dichôł – żëcé… to je nôdzeja na lepszé witro, to je szëkanié cwëkù, to je niepòddôwanié sã nawet czej prôwda naju przëgniôtô. Żëcé to je to, czegò wë, profesorze nigdë nie zrozmiejece.

-”Żëcé to je gówno” lepi pasëje – òdpòwiedzôł profesór Kikino -Chòc jô móm wrażenié, że mòże wiele lëdzy ùwierzi w twòjã smiészną wersjã. Pewno lëdze rôd kùpią pòwiôstkã z nôdzeją, nawet jak ni ma w ni prôwdë. Të jes artista, wa nôlepi rozmiejeta wëmiszlac rzeczë nié òpiarté ò faktë.

***

Dokôz Komichégò Banateja “Sztërë szpùrë” ò lądowanim pierszégò szura na miesądzu sã òkôzôł bëc klapą – w radiu sã dało czëc głos prezeńtérë. Mikojti słëchôł nastawionégò na cëchò òdbiérnika na łôwce w parkù. Czasã nie czuł wszëtczich słowów, bò sztëczk dali wiesoło smiałë sã dzecë przëprowadzoné tu przez dozéraczów z centrum nôùczi. Dzysô mają zajmë ò roscënach i zwierzãtach. Timczasã radiowi głos pòwiôdôł ò tim, jak chwôlenié sã sukcesã w sztëczkù “Sztërë szpùrë” zniechãcywô młodëch do słëchaniô. Òsoblëwie w kònteksce słowów profesora Roniégò Kikino. Terô je czas na mùzykã, jakô przëbôczi nama ò naszim placu w swiece. – Zapòwiedzôł jakąs żëwą frantówkã, w jaczi pënkòwanié sã miészô z elemeńtama fizjologie, tak, że Mikojti mùszôł z òbrzëdzeniô przestac grëzc kùpioné miast frisztëkù òrzechë. Pòmëszlôł, że z całi kùlturë płënie terô przekôz ò bezwôrtnoscë, namëszliwôł sã równak, skądka taczé zajinteresowanié tą témą? Kò to sã zdôwô, że szurë lubią czëc jaczé są òsoblëwé i nie lëdają, czej chtos atakùje jich wigódno leżącé w cepłim gniôzdkù ego. A mòże je procëmno? Chto chce czëc ò tim, że je wôżny? Kòżdi? Procëmno – nicht nie chce wiedzec, że mù sã słëchô robic wicy, bëc czims wicy, że sã òd niegò wëmôgô. Co òdróżniwô szurë òd zwierzãtów? Cywilizacjô. A co do ni doprowadzëło? Wiara w to, że zatrzëmanié jinstinktów i nie dzejanié pòd cëskã sztërkù mô cwëk. Tedë co jã mòże zabic? Ta “wëzwòliwającô” mësla, że sygnie zjiscywac swòje zachcéwczi, bò nie jesmë wëższima jistwama, jaczé wëżi mają sygac. Mikojti przëzdrzôł sã dzôtkóm, jaczé za czile lat mdą w swòjëch pajach dwigałë czãżôr szurzi cywilizacje. Pòd òkã dozérôcza z ceńtrum nôùczi bawiłë sã z człowiekã z jich chòwë. Béł dobrze nafùtrowóny i z zadbóną skórą. Dzecë dôwałë mù kòméńdë, a òn je zjiscywôł. Dzôtk skôkôł na dwùch pajach, a òn robił to samò. Pózni dostôwôł gôrstkã cëkru i skôkôł zadowòlniony. Jiną razą delë mù do rãczi wiadłownik – sprzãt do pisaniô beszitów, a òn pamiãtającë co ùstny szur robi z tim sprzãtã sóm wklepiwôł bez szëkù merczi, przë czim dzecë smiałë sã głosno na całi park widzącë, jak zwiérz robi to samò, co szur. Do czegò doprowadzy jich kùltura, jakô z czasã jima zacznie klarowac, że òni téż są leno zwierzãtama? Co bãdze jich gôrstką cëkru? Co z nima bãdze? To zanôlégô, czë Roni miôł prôwdã.

Pierszi rôz òpùlikòwóné w Zsziwkù Zymkù.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s